Ong Tai Dai An |
 Click tamâ pak ni piéh pang
Web Champaka khaol dahlak likau salam nao ka abih ong kei mik wa saong adei sa-ai dam dara daok grep di ngaok dunya ni.
Mik wa adei sa ai dam dara anit ranam,
Danak dak Sap-Cham harei ni hu da-a cei Tai Dai An merai pieh interview ka gruk dam dara (thế hệ TN-youth generation) daok pak nagar Amerika ni. Cei Tai Dai An nan sa urang Cham daok pak palei Blap Birau, hu bac sala (sekolah) National Addministration Univerity (trường ÐH quốc gia hành chánh) pak VN ngach Ðốc sự hành chánh di thun 1970. Dahlau di thun 1975, Cei Tai Dai An nan hu ngap gruk saong angan “Chánh Sự Vụ Sở Kế Hoạch” dalam “Bộ Phát Triển Sắc Tộc. Phối trí viên kế hoạch phát triển kinh tế hậu chiến”. Harei ni grusa ma-nga wom (family) Cei An merai daok di Orange County, nagar Amerika ni.
Likau cei An brei salam nao ka abih hadom ong kei mik wa Cam drei.
Ong Tai Dai An: Dahlak likau tadhau ayuh ka abih hadom adei sa-ai mik wa anâk Cam di palei Amerika ngan di suluruh dunya (trên khắp toàn cầu).
Web Champaka: Pathau cei, cei nan sa urang hu bhian nao pajum pataom ngap gruk saong hadom dam dara di thun 1970 pak Viet Nam mang dahlau, likau di cei brei thau ka gruk ngap jang yau bandi baniai (phong cách, tinh thần) dam dara anak Cam drei di tuk nan yau haber?
Ong Tai Dai An: Biak mai, dahlak hu ajak rei hadom dam dara anâk saih Cam pak palei drei (Campa) merai pataom gep ngap phuel ka palei nagar (social activities) di tuk (period) dahlak daok megru di sala bac di krâh (high school).
Samangat (tinh than) anâk saih Cam drei tuk nan siam ralo, hatai tian jang tapak, hu tawak tawaiy di hagait o (independent), thei jang sami samar (active), istimewa (especially) di tuk padei bac (trong dip nghi he). Adei sa-ai anâk saih Cam hu ngap jieng ralo gruk siam, ngap rak rok ka masuarakat (cộng đồng, xã hội) anâk Cam drei, yau kuec bangun aia, padeng tatua tapa rabaong praong, pahacih palei nagar yau nyapuh jalan dalam palei, rami ramik, caoh mban (kadait baoh blaong), ngap seh buai yau adaoh tamia saong pekara (sự việc, vấn đề) bkn…(biken: v.v…)
Web Champaka: Di thun 1994, grusa ma-nga wom cei hu merai daok pak ni tuei case (diện) HO. Dalam 14 thun tapa, anak bik cei hu bac tabiak sala university. Thei jang hu gruk ngap. Likau di cei brei thau cara (cách thức, phương thức) halei ngap ka hadom anak cei hu jiak jieng (thành công) ?
Ong Tai Dai An: Grusa dahlak hu dua hadiep pasang saong tajuh urang anâk. Khaol dahlak merai daok ngap mbeng di palei Amerika ni meng di thun 1995. Abih hadom anâk dahlak thei jang bac tamat blaoh (finish) peringkat (bac, cap) Universiti di Amerika. Khaol nyu meneng drei tabiak di Universiti nao ngap gruk, meneng drei daok bac taow tuei nao wek. Khaol dahlak di hu gemnit (idea) kieng katek gek anâk tacaow ngap tuei caong khin drei o, min di hu klak anâk tacaow pieh ka khaol nyu nao ngap gruk salah o. Khaol dahlak bhian pataom mbaok mbeng huak, bac megru, ma-in klao seh buei saong gep, di nan jeh, oh hu kurang o adat cambat rai hadiep dalam sa baoh grusa (keluarga).
Web Champaka: Karei di pataow anâk bik dalam sang, cei daok tamâ nao pataom mbaok saong hadom jamiyah (association) daok di nagar Amerika ni. Istimewa nyu (especially) nan di thun 2005, cei saong khaol dam dara LA, San Jose, Sacramento hu ew gep merai pajum pieh padeng Wang padei dam dara (youth camp). Likau di cei brei thau ka gruk padeng Wang padei dam dara saong hadom gruk hagait blaoh dam dara hu ngap jieng di Amerika dalam hadom thun tapa?
Ong Tai Dai An: Hu ralo rei jamiyah (association) Cam di Amerika ni telah di padak padeng tuei kahrii kahria karei di gep, min maksut (purpose) gruk ngap nan laik sa kadha min. Pekara praong (important) di abih nan (is) thei jang kieng khik ramik adat cambat anâk Campa drei wek. Karei di hadom jamiyah ni, dahlak takrâ padak padeng saong rami ramik Cham youth camp. Di musim (season) sala (sekolah) dam dara anâk Cam padeh bac Cham Youth camp nan sa labik pieh ka adei saai dam dara anâk Cam merai taom mbaok, ngap krân saong gep, meyai ma-in klao, cap tangin cuak meyut saong gep ngap jieng sahbat (friend), sinbiai panuec kadha, pacaoh sakarai hai ngap gruk bkn... Yang istimewa nyu dalam waktu ni di Cham youth camp nan jeh sa bel (occasion) pieh ka dam dara anâk Cam hu si anguei cuk khan ao siam makrâ tuei bangsa Cam, hu si mbeng hadom kaya mbeng tuei bangsa Cam, hu si hadiep dalam bandi baniai rai hadiep bangsa Cam. Pieh hadar wek hadom krung krâc mang dahlau. Gruk ngap nan hu brei samangat (tinh thần) ka bangsa Cam praong tagok. Anak Cam thau ka drei jang sa bangsa praong rei, hu nilai (gia tri) yau hadom bangsa karei rei. Di Cham Youth Camp ni jeh, hu brei peluang (cơ hội) ka hadom anak saih Cam si tangi pak hadom khaol sa-ai sa-ai ka gruk hagait khaol nyu oh thau, yau : pekara (vấn đè) dak rai (lịch sử), bhap ilimo (văn hóa), akhar wak sap panuec (ngôn ngữ chữ viết) saong pekara bkn... pieh ka abih khaol Cam oh mada wer warih Campa drei. Bel (times) Wang padei dam dara di Cham Youth Camp anâk Cam akan (will) hadiep (living) dalam bhap ilimo (budaya) Campa, nyu akan relak (relax) dalam cara natural saong oh mak merai kihria pekara politik, agama (religion), oh parabha palei pala, jamiyah ni jamiyah deh. Gruk pataom mbaok anak Cam di Cham Youth Camp di Amerika sa thun sa mbeng oh karei mang maknar dalam gruk harung pataom anak Cam pieh jieng pasatuan (reunion), pieh ka bangsa Cam dak harei dak thau anit ranam gep wek, kenal patanat saong thattiak wek bangsa drei eng, pieh marat dak daong gep tagok nao dalam rai hadiep di ngaok dunya harei ni.
Mang di thun 2005 di musim padei pandiak (nghỉ hè) Dam Dara Cam hu ramik labik ma-in di O’Neil Park, Orange County, State Kalifornia, U.S.A. pataom mbaok hu sa rituh limâ pluh urang (150).
Mang di thun 2006 kaom (nhóm) Dam Dara Cam daok di Sacramento deng tabiak ramik pajum hu labaih klau rituh urang (300) di grep setait (state).
Mang di thun 2007 adei saai Dam Dara Cam daok jal wal kahria ngap Konpheren (Conference) Campa nan hajieng di hu bel pieh padeng Wang padei Dam Dara Cam o.
Tel thun 2008 adei saai Dam Dara Cam marat kieng ngap Wang padei Dam Dara wek. Manuis merai rawang, pataom mbaok Wang padei di thun 2008 mboh takik jiang di dahlau, min gruk pataom mbaok ma-in kalao seh buai biak ralo.
Biai ka gruk pak anak, karei mang maksut hadom jamiyah Cam kihria ngap Rija, Katê Cam, ngap Wang padei Dam Dara Cam, pataom gep ma-in bilaong (sports), pacaoh sakarai hai sinbiai panuec kadha, megru akhar tapuk, anguei cuk, mbeng huak tuei bandi baniai bhap ilimo Cam drei. Gruk pajum pataom pieh hajieng pasatuan (thống nhất, đoàn kết). Harap (hi vọng) mang gruk ngap ni hadom anâk Cam hadar wek ka drei blaoh thau anit ranam gep yau krung dahlau.
Web Champaka: Pathau cei, hadom gruk hagait ngap ka cei concern (quan tâm) abih ka dam dara pak palei Amerika? Sa nagar hu ralo anâk tacaow daok grep libik marei daok pak ni, ngap yau haber pieh dam dara khiep ramik adat cambat, ilimo Cam drei?
Ong Tai Dai An: Tuei hulin (hulun) hu limâ pekara praong (vấn đề quan trọng) di abih pieh ka Dam Dara Cam kanal blaoh mâk ngap jieng warih pieh ngap tuei tel hadei:
a/ kham pasram rup saik ka khang gadang pieh hu ralo prân yawa.
b/ merat bac megru tel hu sanak glaong.
c/ yaih yaom drei nan sa urang Cam.
d/ Tapak hatai oh mada trak sa gah (công bằng không thiên vị). Takrâ kieng ngap amal (activities) pieh ba siam makrâ merai ka bhap bani saong masuarakat Cam (cộng đồng Cam). Pajieng sa pesatuan oh kihria lac agama, jamiyah, kaom bangsa hai lac palei nagar.
e/ daong aiek anâk saih Cam bac daa ka hu pangkat glaong. “Ranam bangsa, ranam bahasa” merat bac akhar tapuk Cam saong khik krung hadaom warih mang Muk Kei caik wek.
Web Champaka: Tuei khaol dahlak thau, hadom thun tapa, cei saong hadom urang Cam hu illimu (trí thức) pak Amerika hu nao rawang Cam daok pak nagar Kur, labik nan anak Cam drei daok biak ralo kayua nduec di kalin pak nagar Campa. Likau di cei brei thau first impression (ấn tượng đầu tiên) di tuk cei nao taom mik wa Cam drei daok pak nan, dalam gruk ngap mbeng, sap puec panuec ndom, jang yau anguei cuk nan yau haber?
Ong Tai Dai An: Dalam labaih nam rituh ribau (600,000) anâk Cam daok kandaong di ngaok dunya, hu limâ rituh ribau (500,000) daok ngap mbeng di nagar Kampuchia. Labaih sa rituh ribau (100,000) anâk Cam daok di palei Campa asal. Cam di Kampuchia jang yau Cam di palei Campa asal daok anguei cuk mbeng huak yau gep, meyai panuec sap Cam yau gep, min hu sa asit ndom meluk bahasa Kur jang yau bahasa Yuan kayua mang gruk ni hadom urang oh thau lac anâk Cam ndom bahasa karei di gep. Gruk ngap mbeng anguei anâk Cam di labik halei jang mboh dreh gep min: ralo grusa ma-nga wom masih daok dalam (vẫn còn trông) hel wel kan kasaot, kurang sampurna, mbeng huak jang kurang jiat witamin, ruak hakik ralo oh tel jru tawao, pangkat bac daa daok habier.
Di palei Campa asal (rakni jieng palei Vietnam) anâk Cam daok di langiw aiek nao hu mboh ralo sang batau, pabung sang tak kiak min dalam sang daok kan daman kasaot rimbah. Aiek war huak anâk Cam jang yau hadom kaya hu pablei di pasa (darak) Cam drei thau lac pangkat rai hadiep anâk Cam daok hel wel ralo. Ta anap ni, dahlak juk Web Champaka Post pachang rup saik (pictures) ka gruk mbeng anguei anâk Cam di palei Kampuchia tagok web pieh ka mik wa Cam aiek yaom. Hadom urang Cam taha daok di palei Kur habien hamit akhan ka anâk Cam di palei Campa khin ralo-lo si nao riwang ka bimboh palei nagar asal mâng mata drei eng min di hu luei (jien) ngap sehui nao riwang o. Gruk ni jieng sa gruk siksa (difficult) ka hadom dam dara anâk Cam palei Campa nao riwang adei saai Cam di palei Kur rei.
Web Champaka: Dalam thun pak anak ni, cei hu sa plan atau hu sa danak dak hagait pieh si sinbiai (trao đổi), saong mik wa drei ?
Ong Tai Dai An: Maong nao - tel habien halei anak Cam oh mada jhak hatai saong ganaong maong di gep tra o. Anak Cam thau pang ka panuec kadha thattiak, thau brei ampun ka gep, tuk nan ka gruk meyut meyau, saong apan tangin gep pieh ngap siam makrâ ka palei nagar hai padak padeng pangap masuarakat (social) hajieng mbuen hareh. Dahlak likau hu dom baoh panuec biai ni :
- Ngap jalan (conditions) pieh ka adei saai anâk Cam di ngaok dunya mbuen si nao riwang gep, pieh ngap krân saong gep wek.
- Peh praong saong padak padeng ka ralo, ngap sarikat (tổ chức, hội đoàn) Cam di grep labik mada hu anâk daok ngak mbeng.
- Sa panuec (khuyên nhủ) ka anâk Cam thau si tok baik gep drei pieh caih anâk caih tacaow ayuh sak saim tel hadei. Saong pagilaong (chỉ đạo, chỉ đường, tạo cơ hội) ka hadom anâk Cam di palei Kur saong anâk Cam di palei Campa thau ka asal asul khaol drei eng.
Web Champaka: Likau ndoa aen cei hu rami ramik gruk hit jang ngap yau tuk wak pieh ka Web Champaka khaol dahlak hu ngap jieng sa danak dak interview harei ni.
Ong Tai Dai An: Taluic panuec dahlak likau nyim pak (4) kanaing Ariya Paoh Catuei pieh alin ka dam dara anâk Cam saong ong kei mik wa Cam, pieh thau ka phuel dhar mang Muk Kei caik merai, blaoh mak kihria wek ka njep gep pieh tok pangkat ka anâk Cam drei hu hadah dai siam makrâ tel hadei:
Thei bek banek kuec kraong?
Thei panâh rabaong ka ndap dhaong kanu?
Thei jah glai rok hamu?
Hu ka bingu cak soh lingau!
Dahlak likau tadhau ayuh suan atah brah ralo ka ong kei mik wa adei saai anâk Cam daok grep nagar di ngaok dunya. Likau payua salam kajap karo nao ka abih anâk bangsa Cam.
Likau haniim phuel ka abih khaol ita.
Hulin likau abih panuec. Salam.
***
Mik wa adei sa-ai dam dara anit ranam,
Mik wa adei sa-ai halei hu hadom gruk hagait pieh akhan saong gep, mayai mayiit sinbiai saong gep, likau mik wa adei sa-ai payua harak nao ka Web Champaka:
178 Tamarack Drive
Corona, CA 92881
Atau ngan email: champaka@champaka.org
Danak dak Sap-Cham Web Champaka di nagar Amerika likau padeh pak ni, pagaon saong mik wa adei sa-ai dalam danak dak si tel wek.
Qasim Tu
|
Nhịp cầu Champa
